Poradnik Krwiodawcy

1. Dlaczego warto zostać krwiodawcą i jak rozpocząć oddawanie krwi?
2. Zobacz, czy możesz oddać krew?
3. Oddawanie krwi – krok po kroku
4. Jakie korzyści daje oddanie krwi?
5. Sposoby pobierania krwi
6. Krew i jej znaczenie biologiczne

Dlaczego warto zostać krwiodawcą i jak rozpocząć oddawanie krwi?

Krew jest lekiem, którego niczym nie można zastąpić. Podawana jest w stanach zagrożenia życia. Najnowocześniejsze i najbardziej skomplikowane zabiegi operacyjne nie byłyby możliwe do wykonania, gdyby nie było krwi.

Jedynym źródłem krwi są zdrowi ludzie, którzy rozumieją, że oddanie krwi to rodzaj posłannictwa - ludzie tacy jak Ty!

Oddając krew możesz sobie wyobrazić, że dzięki Twojemu cennemu darowi krwi czyjeś życie zostanie uratowane. Ponownie będzie się mógł uśmiechać i przede wszystkim żyć!

Osoba, która otrzyma Twoją krew pozostanie nieznana, ale pamiętaj że ona też jest czyimś przyjacielem, rodzicem lub krewnym.

Jeżeli:

• jesteś osobą pełnoletnią, a nie przekroczyłeś 65-ego roku życia
• czujesz się zdrowy
• ważysz nie mniej niż 50 kg
• pragniesz pomóc drugiemu człowiekowi

• po lekkim posiłku
• z dokumentem ze zdjęciem i PESEL'em, pozwalającym na stwierdzenie tożsamości.

Zobacz, czy możesz oddać krew?

Bezwzględne przeciwwskazania do oddania krwi

• ciężkie choroby układu: krążenia, pokarmowego, nerwowego, oddechowego, moczowego,
• zakażenie chorobami zakaźnymi (np. HIV, żółtaczka, kiła),
• zachowania seksualne o podwyższonym ryzyku zarażenia chorobami zakaźnymi
• używanie środków psychoaktywnych,
• choroby krwi,
• łuszczyca,
• cukrzyca,
• nowotwory złośliwe,

Czasowa niezdolność do oddania krwi

• zabieg operacyjny, endoskopia, tatuaż, przekłucie uszu i innej części ciała - uniemożliwiają oddawanie krwi na okres 6 miesięcy od momentu ich wykonania,
• pobyt w zakładzie karnym oraz 6 miesięcy po jego opuszczeniu,
• okres miesiączkowania i 3 dni po zakończeniu,
• przebyte infekcje, gorączka >38^oC, przyjmowanie antybiotyków - dwa tygodnie od zakończenia objawów lub leczenia,
• szczepienia przeciw: grypie, WZW typu A - 48 godzin, WZW typu B -  7 dni,
• okres ciąży i 6 miesięcy po porodzie lub zakończeniu ciąży

Oddawanie krwi – krok po kroku

1. Zarezerwuj sobie około godziny, weź dokument ze zdjęciem i PESEL'em, pozwalający na stwierdzenie tożsamości oraz zjedz beztłuszczowy posiłek przed donacją.
2. Zgłoś się do rejestracji dawców i wypełnij kwestionariusz z pytaniami o twój stan zdrowia.
3. Zostanie pobrana od Ciebie próbka krwi na wstępne badanie (morfologia), a po kilku minutach zostaniesz wezwany do gabinetu lekarskiego, gdzie lekarz zakwalifikuje Ciebie do oddawania krwi lub jej składników, albo wyjaśni dlaczego dziś nie możesz oddać krwi.
4. Skorzystaj z naszej kawiarenki, w której otrzymasz napój.
5. Oddawanie krwi pełnej – wybierz rękę, z której chcesz oddawać krew, usiądź wygodnie na fotelu i zanim minie 10 minut oddasz jedną jednostkę krwi (450ml.). Oddawanie składników krwi różni się czasem i technicznym sposobem pobierania.
6. Wypocznij jeszcze przez około 10-15 minut i odbierz zwrot kosztów podróży oraz czekolady, które mają uzupełnić ubytek energetyczny.  Możesz też otrzymać zaświadczenie do pracy lub szkoły potwierdzające oddanie krwi w danym dniu.

Co robić w dzień oddania krwi?

Aby jak najlepiej się czuć podczas oddawania krwi i później... zrób następujące rzeczy:

• zjedz lekki posiłek przed oddaniem krwi
• pij dużo soków owocowych i wody
• unikaj nadmiernego fizycznego wysiłku w dniu oddania krwi

Sposoby pobierania krwi

Pobieranie krwi metodą konwencjonalną tzn. krwi pełnej

Jednorazowo pobiera się 450ml krwi pełnej, która zawiera krwinki czerwone, krwinki płytkowe, krwinki białe i osocze. Krew pobiera się z pojedynczego wkłucia do żyły, do jednorazowych, jałowych  pojemników z tworzywa sztucznego.

Oddanie 450 ml krwi trwa ok. 5-10 minut. Przerwa pomiędzy kolejnymi pobraniami krwi pełnej nie może być krótsza niż 8 tygodni. W ciągu roku mężczyzna może oddać krew pełną 6 razy a kobieta 4 razy.

Pobieranie preparatów metodą aferezy

Zabiegi wykonuje się przy pomocy urządzeń zwanych separatorami, które umożliwiają pobieranie od dawcy tylko wybranych składników krwi. W ten sposób można pobierać:

• osocze
• płytki krwi
• krwinki czerwone (erytrocyty)
• krwinki białe (leukocyty)

Pobieranie osocza - plazmafereza

1. Od jednego dawcy nie można pobrać w okresie roku więcej niż 25 litrów netto (tj. bez dodatku antykoagulantu).
2. W okresie jednego tygodnia nie można pobrać od jednego dawcy więcej niż 1,5 litra osocza netto.
3. Jednorazowo, bez uzupełniania objętości krążącej, od dawcy można pobrać metodą plazmaferezy nie więcej niż 650 ml osocza netto.
4. Przerwa pomiędzy pobraniami osocza metodą plazmaferezy nie może być krótsza niż 2 tygodnie, chyba że lekarz wyrazi zgodę na skrócenie tej przerwy.
5. Pobranie osocza metodą plazmaferezy może być wykonane po przerwie wynoszącej co najmniej 30 dni od dnia pobrania krwi pełnej.

Pobieranie płytek krwi - trombafereza

Pobieranie krwinek czerwonych - erytroafereza

Pobieranie krwinek białych - leukafereza

Jakie korzyści daje oddawanie krwi?

Prezentacja w Microsoft PowerPoint ( Przywileje dawców ) 

Podstawy prawne:

• Ustawa o Publicznej Służbie Krwi z dnia 22 sierpnia 1997, Dz. U. z 1997r. nr 106, poz. 681 z późn. zm.
• Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnien od pracy, Dz. U. z 1996r. nr 60 poz. 281
• Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 listopad 2004, Dz. U. z 2004r. nr 261 poz. 2602
• Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 3 lutego 2010 r. w sprawie wykazu leków dla świadczeniobiorcy posiadającego tytuł "Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi" lub "Zasłużonego Dawcy Przeszczepu", (Dz. U. z 2010 r., Nr 23, poz. 119)

Załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 3 lutego 2010 r. (poz. 119)
WYKAZ LEKÓW, KTÓRE SWIADCZENIOBIORCA POSIADAJĄCY TYTUŁ „ZASŁUŻONEGO HONOROWEGO DAWCY KRWI”
LUB „ZASŁUŻONEGO DAWCY PRZESZCZEPU” MOŻE STOSOWAĆ W ZWIĄZKU Z ODDAWANIEM KRWI
LUB W ZWIĄZKU Z ODDAWANIEM SZPIKU LUB INNYCH REGENERUJĄCYCH SIĘ KOMÓREK I TKANEK ALBO NARZĄDÓW
wersja do druku 

Lp.	Kategoria dostępności	Skład	Nazwa produktu leczniczego	Postać farmaceutyczna	Dawka	Opakowanie produktu leczniczego zgodne z Rejestrem Produktów Leczniczych dopuszczonych do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej	Kod EAN 13 opakowania
1	Rp	Acidum folicum	Acidum folicum Hasco	tabletki	5 mg	30 tabletek	5909991027216
2	Rp	Acidum folicum	Acidum folicum Hasco	tabletki	15 mg	30 tabletek	5909991027315
3	Rp	Acidum folicum	Acidum folicum Polfarmex	tabletki	5 mg	30 tabletek w blistrze	5909991003210
4	Rp	Acidum folicum	Acidum folicum Polfarmex	tabletki	15 mg	30 tabletek w blistrze	5909991003319
5	Rp	Acidum folicum	Acidum folicum Richter	tabletki	5 mg	30 tabletek	5909990109210
6	Rp	Acidum folicum	Acidum folicum Richter	tabletki	15 mg	30 tabletek	5909990109319
7	Rp	Acidum folicum	Folacid	tabletki	5 mg	30 tabletek	5909990960811
8	Rp	Acidum folicum	Folacid	tabletki	15 mg	30 tabletek	5909990960910
9	OTC	Ferrosi gluconas	Ascofer	tabletki drazowane	200 mg	50 tabletek	5909990325313
10	Rp	Ferrosi sulfas	Ferro-Gradumet	tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu	105 mg Fe2+	30 tabletek	5909990325917
11	Rp	Ferrosi sulfas	Hemofer prolongatum	tabletki drażowane	105 mg Fe2+	30 tabletek	5909990325511
12	OTC	Preparat złożony	Vitaminum B compositum	tabletki drażowane	—	50 drażetek	5909990104840
13	OTC	Preparat witaminowy	Vitaminum B compositum Pliva	tabletki drażowane	—	50 tabletek	5909990203512
14	OTC	Preparat złożony	Vitaminum B compositum Polfarmex	tabletki powlekane	—	50 tabletek w blistrach	5909990839537

Krew i jej znaczenie biologiczne

Krwinki czerwone

Ich wnętrze wypełnia hemoglobina, barwnik który nadaje krwinkom czerwony kolor i służy do przenoszenia tlenu. Krwinki czerwone stanowią ok. 40% objętości całej krwi. Osobami najbardziej potrzebującymi krwinek czerwonych są chorzy, którzy utracili swoją własną krew w wyniku wypadku albo zabiegu operacyjnego.

Płytki krwi

Płytki krwi są najmniejszymi komórkami krwi i odpowiadają za proces krzepnięcia. Płytki krwi przetacza się chorym z zaburzeniami krzepnięcia, pacjentom z białaczką i nowotworami, w trakcie i po chemioterapii.

Osocze

Osocze ma zabarwienie żółte, stanowi ok. 55% objętości krwi i zawiera wiele białek pełniących istotne funkcje w organizmie. Przetacza się je najczęściej chorym z dużą utratą krwi, z zaburzeniami krzepnięcia, po oparzeniach, urazach.

Oznaczenia grup krwi w układach AB0 i Rh

U każdej osoby na powierzchni krwinek czerwonych istnieją substancje grupowe, które decydują o przynależności do określonej grupy krwi. Można oznaczyć 4 podstawowe grupy krwi:

• grupa O - brak substancji grupowej na krwinkach,
• grupa A -istnieje substancja grupowa A,
• grupa B - istnieje substancja grupowa B,
• grupa AB - istnieje substancja grupowa A i B na krwinkach

Oprócz substancji grupowych na krwinkach czerwonych w surowicy krwi znajdują się naturalne przeciwciała skierowane przeciwko nieobecnej substancji grupowej np.

• grupa O - przeciwciała anty-A i anty-B
• grupa A - przeciwciała anty-B
• grupa AB - nie posiada przeciwciał

Czynnik Rh

Na krwinkach czerwonych oprócz substancji grupowych ABO u 85% ludzi występuje czynnik D, który określa przynależność do grupy Rh dodatniej. U pozostałych 15% czynnik ten nie występuje i zalicza się ich do grupy Rh ujemnej.

Rozkład procentowy grup krwi w Polsce